Rynki transportowe

Prowadzimy działalność w zróżnicowanym otoczeniu rynkowym i dysponujemy bogatym doświadczeniem na wielu rynkach transportowych o różnej charakterystyce.

Poniższy opis sytuacji rynkowej w poszczególnych krajach odzwierciedla stan na marzec 2010 roku.

Czechy

Na czeskim rynku przewozów autobusowych istnieje ograniczona liczba otwartych przetargów, natomiast częstą praktyką jest bezpośrednie przyznawanie zleceń. Kontrakty oparte na zasadzie „koszty plus dofinansowanie” są przyznawane przez lokalne samorządy na okresy roczne. W wyniku przeprowadzonego procesu prywatyzacji przedsiębiorstw autobusowych rynek jest bardzo rozdrobniony i działa na nim około 250 przewoźników autobusowych.

Państwo odpowiada za świadczenie i finansowanie przewozów kolejowych. Rynek przewozów kolejowych jest na wstępnym etapie liberalizacji, jednakże przedłużenie kontraktów z państwowym operatorem na kolejne 10 lat ogranicza możliwości liberalizacji w krótkiej perspektywie czasu.

Dania

Procesy przetargowe na usługi przewozów autobusowych są w powszechnej praktyce, a 90% usług transportowych jest objętych przetargami..

Za usługi przewozów autobusowych odpowiada sześć organów transportu pasażerskiego. Kontrakty są zwykle przyznawane na zasadzie kosztów brutto, a średnia ich długość wynosi sześć lat. W przetargach znajduje zastosowanie system premii i kar związanych z jakością świadczonych usług.

Rynek przewozów kolejowych został otwarty dla przetargów publicznych w 2000 roku. Duńskie państwowe linie kolejowe obsługują około 75% sieci kolejowej w Danii na zasadzie bezpośrednio przyznawanych kontraktów.

Duński parlament odpowiada za uregulowania prawne w zakresie świadczenia usług transportu kolejowego i określa opłaty za przewóz. Kontrakty są przyznawane na zasadzie kosztów netto i obejmują system premii/kar za punktualność oraz za poziom satysfakcji klientów.

Węgry

Za regionalny transport autobusowy, realizowany głównie przez przedsiębiorstwa państwowe, które zaczynają prowadzić outsourcing usług, odpowiada rząd centralny. Gminy ponoszą odpowiedzialność za lokalny transport publiczny. Kontrakty z prawami na wyłączność są przyznawane w drodze przetargów.

Dotychczas nie ogłaszano otwartych przetargów na rynku przewozów kolejowych.

Węgry

Chociaż liberalizacja włoskiego rynku przewozów autobusowych już się rozpoczęła, otwieranie rynku jest powolne i przetargi otwarte nie są jeszcze powszechne.

Rynek jest w wysokim stopniu subsydiowany, z utrzymaniem niskich opłat za przejazdy. Państwo zapewnia fundusze na szczeblu krajowym; dostępne są dotacje na inwestycje w tabor. Lokalne władze prowincjonalne lub miejskie odpowiadają za zapewnienie usług przewozów autobusowych i ustalanie opłat za przejazdy w ramach ogólnej struktury ramowej. Kontrakty są zwykle zawierane w oparciu o koszty netto.

Liberalizacja rynku przewozów kolejowych jeszcze nie nastąpiła, niemniej jednak pewne regiony rozważają otwarcie rynku.

Holandia

Około połowy holenderskiego rynku przewozów autobusowych poza większymi miastami podlega procedurom otwartych przetargów.

19 regionalnych organów odpowiada za usługi przewozów autobusowych i organizuje koncesje, które są okresowo wystawiane na przetarg. Kontrakty są zwykle przyznawane w oparciu o koszty netto, a ich średnia długość wynosi osiem lat.

Bardzo niewielka część sieci kolejowej jest objęta procedurami przetargów otwartych – NS Rail obsługuje 94% rynku. Za koleje regionalne odpowiadają władze regionów, przy czym rodzaje zawieranych kontraktów są bardzo zróżnicowane pomiędzy poszczególnymi regionami. Typowo zawierane są kontrakty w oparciu o koszty netto, o średniej długości wynoszącej 15 lat.

Polska

Władze regionalne mają opcję zawierania kontraktów na rynku przewozów autobusowych z wybranym przewoźnikiem w drodze przetargów otwartych lub bezpośredniego zlecenia. Rynek znajduje się na początkowym etapie liberalizacji. Kontrakty na przewozy miejskie są zawierane na bazie kosztów brutto, a ich długość waha się od 2 do 6 lat.

Zapewnienie regionalnych przewozów kolejowych powierzono regionom, które zawierają krótkoterminowe kontrakty oparte o koszty netto, o długości od 1 do 3 lat.

Portugalia

Rynek przewozów autobusowych w Portugalii to rynek komercyjny obsługiwany na zasadzie licencji, w ramach których przyznawane są koncesje na 10-30 lat z prawami wyłączności. Nie stosuje się otwartych przetargów. Gminy odpowiadają za przydział tras, przyznając licencje niezależnym przewoźnikom lub świadcząc usługi bezpośrednio. Podwyżki opłat za przewóz są ustalane przez rząd.

Liberalizacja rynku przewozów kolejowych jeszcze nie nastąpiła. Jak dotąd miał miejsce tylko jeden przypadek koncesji przyznanej prywatnej firmie – Barraqueiro (będącej w 31,5% własnością Arriva).

Słowacja

Mniej niż 5% rynku przewozów autobusowych jest objętych konkurencyjnymi procesami przetargowymi. Regiony odpowiadają za zapewnienie i finansowanie transportu publicznego. Kontrakty są zawierane na okres od 1 do 9 lat, z prawami wyłączności.

Liberalizacja rynku przewozów kolejowych jeszcze nie nastąpiła. Za zapewnienie i finansowanie transportu kolejowego odpowiada rząd centralny.

Hiszpania

Hiszpański rynek przewozów autobusowych bazuje przeważnie na koncesjach.
Istnieje 19 regionów uprawnionych do działań ustawodawczych. Zwykle przyznawane są długoterminowe koncesje z prawami wyłączności na okres od 8 do 25 lat. Regiony określają maksymalne opłaty za przejazd i monitorują wypełnianie wymagań określonych w koncesjach.

Liberalizacja rynku przewozów kolejowych jeszcze nie nastąpiła i nie organizuje się przetargów otwartych.

Szwecja

Deregulacja rynku przewozów autobusowych rozpoczęła się w latach 80-tych ubiegłego wieku, a przetargi otwarte są powszechnie stosowane.

Odpowiedzialność za usługi przewozów autobusowych spoczywa na 22 organach transportu pasażerskiego, które ustalają ceny biletów, rozkłady jazdy i długości kontraktów.

Kontrakty na ogół są zawierane w oparciu o koszty brutto, średnio na okres 8 lat. Stosowane są systemy premii i kar związanych z jakością świadczonych usług.

Powszechne są przetargi w zakresie kontraktów na regionalne przewozy kolejowe. Tabor kolejowy jest często dostarczany przez organ przyznający kontrakt.

Kontrakty na regionalne przewozy kolejowe zwykle opierają się na kosztach brutto i podpisywane są na okres od 3 do 5 lat, z zastosowaniem systemu premii i kar związanych z jakością świadczonych usług. Usługi na międzyregionalne przewozy kolejowe na ogół opierają się na kosztach netto i są kontraktowane na okres od 10 do 15 lat.

Wielka Brytania

Brytyjski rynek przewozów autobusowych funkcjonuje w dwóch różnych środowiskach operacyjnych. Poza Londynem jest on rynkiem otwartym w wyniku prywatyzacji, która miała miejsce w połowie lat 80-tych ubiegłego wieku. Przedsiębiorstwa autobusowe działają na zasadach komercyjnych, świadcząc usługi, w których funkcjonują bezpośrednie relacje z pasażerami, a przewoźnicy ponoszą ryzyko przychodów i kosztów. Jeśli zostanie stwierdzone zapotrzebowanie społeczne na określone usługi, lokalne władze mogą zakontraktować usługi przewoźników na trasach, które inaczej nie byłyby komercyjnie opłacalne.

W Londynie rynek przewozów autobusowych jest regulowany i kontraktowany przez Transport for London (TfL). W kontraktach określane są wymagane trasy, pojazdy i rozkłady jazdy, które są następnie ściśle monitorowane w celu zapewnienia usług wysokiej jakości. TfL ponosi ryzyko przychodów w ramach kontraktów rozliczanych na bazie kosztów brutto.

Na rynku przewozów kolejowych w Wielkiej Brytanii organizowane są otwarte przetargi, których uczestnicy składają oferty dotyczące franczyzy o określonym terminie i zakresie usług. Franczyzy na przewozy kolejowe w Wielkiej Brytanii są na ogół znacznie większe niż ich odpowiedniki w kontynentalnej części Europy.